Z historią w mundurze - jak harcerstwo ukształtowało życie w Konstantynowie

W październiku konstantynowski hufiec świętuje okrągły jubileusz, a jego dzieje sięgają czasów skautingu sprzed stu lat. W mieście są ślady tajnych zbiórek, wojennych akcji i odwilżowych powrotów do harcerskiej formy. To opowieść o ludziach, mundurach i miejscach, które do dziś pamiętają zwykłe obozy i dramatyczne ucieczki.

• Harcerze w Konstantynowie przed i podczas wojny
• Rozwój Hufca ZHP i zmiany siedzib

Harcerze w Konstantynowie przed i podczas wojny

Historia ruchu harcerskiego w Konstantynowie zaczyna się już w latach 1916–1919, gdy w źródłach pojawia się wzmianka o jednej drużynie prowadznej przez Mieczysława Pałaszewskiego z Srebrnej. W kolejnych dekadach, zwłaszcza w drugiej połowie lat trzydziestych, aktywność skautów i harcerzy rosła: w 1935 roku powołano żeńską drużynę przy Szkole Podstawowej nr 2, a równocześnie działały jednostki przy SP nr 1 i SP nr 3.

Przed wybuchem II wojny światowej przy SP nr 1 funkcjonowała męska drużyna im. Henryka Sienkiewicza — drużynowym był Teodor Źródelny. Młodzi harcerze mieli umiejętności łączności i angażowali się w pomoc więźniom obozu przejściowego zlokalizowanego w fabryce przy ulicy Łódzkiej. Wspomnienia druha Wiesława Ambroziaka opisują tajne spotkania przy ulicach: Karola (dziś ks. Zygmunta Łabentowicza), Łódzka i 1 Maja, oraz działania, które obejmowały dostarczanie żywności i listów.

„Były to na nasze szczęście ucieczki udane, choć Niemcy zarządzili natychmiastowy pościg z udziałem psów gończych, poprzez pola w kierunku wsi Dąbrowa, ku rzece Jasieniec, ale bezskutecznie”
— druh Wiesław Ambroziak

Nazwiska takich ówczesnych harcerzy jak Józef i Alfreda Bińkowscy, Kazimiera i Wiesław Ambroziak, Czesław Fisiak, Aleksander Ciechanowski, Krystyna Jon i Mieczysław Misiak pojawiają się w opowieściach o konspiracyjnej pomocy i ryzyku, które podejmowali młodzi ludzie.

Rozwój Hufca ZHP i zmiany siedzib

Po wojnie harcerstwo w Konstantynowie szybko się odradzało — w 1945 roku organizacja liczyła 47 członków, a później przeszła kolejne etapy: wcielenie do Związku Młodzieży Polskiej po 1948, potem odwilż i powrót do wychowania skautowego po Zjeździe Łódzkim w 1956. Wtedy powołano Komendę Środowiska Konstantynów podległą Komendzie Hufca Łódź-Powiat; pierwszym komendantem został Bolesław Kotwas.

Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte to intensywne życie obozowe i organizacyjne: obozy w Włodzimierzowie i Łebie, Ekspansja drużyn — pod koniec dekady działało około 6 drużyn harcerskich i 6 gromad zuchowych, w sumie około 258 harcerek i harcerzy. W 1980 roku hufiec otrzymał imię Janusza Korczaka i sztandar.

Siedziba hufca w miarę lat zmieniała adresy: przez długi czas mieściła się przy placu Kościuszki 10 (budynek Inspektoratu Oświaty i Wychowania, dziś Miejska Biblioteka Publiczna), w wrześniu 1996 przeniesiono ją do lokalu przy ulicy 19 Stycznia 9 (dziś Jana Pawła II), a od kwietnia 2007 hufiec działa przy ulicy Mickiewicza 2. Te miejsca to mapa działalności, w której mieszkają wspomnienia obozów, sztandarów i tablic pamiątkowych — jedną z nich harcerze odsłonili w parku przy placu Wolności podczas obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego.

Z okresów różnych rządów i koniunktur wyłania się niejednolity obraz harcerstwa: od beżowych bluz i czerwonych krajek członków HSPS, przez polityczne naciski po 1948 roku, po odrodzenie harcerskiej działalności w duchu skautowym w latach powojennych. W jego centrum zawsze były osoby — drużynowi, instruktorzy i młodzi, którzy przychodzili na zbiórki i pisali kolejne rozdziały tej lokalnej historii.

na podstawie: Gmina Konstantynów Łódzki.