Łódź miała nazywać się Ostroga. Stary akt znaleziono pod telewizorem

Niewielka osada nad rzeką, rolnicze zajęcia i kilka opłat zapisanych w groszach – tak wyglądały początki Łodzi. Później królewski dokument nadał mieszkańcom prawa miejskie, a jeden z najcenniejszych aktów dotyczących miasta przez lata leżał w domowej komodzie. Historia Łodzi kryje więc nie tylko daty lokacji, lecz także zaskakujący ślad odnaleziony w Głownie.
- Najpierw Ostroga, potem miasto na prawie magdeburskim
- Rolnicze miasteczko z własnymi targami i daninami
- Pierwsza parafia i dokument ukryty w domowej komodzie
Najpierw Ostroga, potem miasto na prawie magdeburskim
Pierwszy krok do miejskiej historii Łodzi nastąpił w 1414 roku. Kapituła biskupia we Włocławku ulokowała miasto na bazie wsi Łodzia i nadała mu nazwę Ostroga, pochodzącą od przepływającej w pobliżu rzeczki. Ta nazwa nie utrzymała się długo.
Pełnię praw miejskich przyniósł dopiero przywilej Władysława Jagiełły, wydany 29 lipca 1423 roku w Przedborzu na prośbę biskupa włocławskiego Jana Pelli. Dokument regulował ustrój miasta, zasady sądowe oraz uprawnienia handlowe. Łódź miała wzorować się na Łęczycy i zostać lokowana na prawie magdeburskim.
Dla mieszkańców oznaczało to zmianę w sprawach sądowych. Łodzianie mieli odpowiadać przed wójtem, a wójt przed biskupem. Jeżeli biskup zaniedbałby swoje obowiązki, sprawa mogła trafić przed króla lub jego sąd generalny. Mieszkańcy zostali więc wyłączeni spod jurysdykcji urzędników ziemskich.
Więcej lokalnych informacji z Łodzi jest na informacjelodzkie.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na informacjelodzkie.pl/wydarzenie.
Rolnicze miasteczko z własnymi targami i daninami
Łódź z pierwszej połowy XV wieku była małą osadą liczącą około 100–200 mieszkańców. Położenie nad niewielką rzeką nie zmieniło jej rolniczego charakteru. Po sześcioletnim okresie wolnizny, około 1430 roku, mieszkańcy zaczęli wnosić opłaty i daniny na rzecz biskupów włocławskich, którzy byli właścicielami miasta.
Dokumenty lokacyjne określały zarówno obowiązki, jak i możliwości mieszczan. Wśród należności znalazły się między innymi:
- 8 groszy od każdego łanu,
- 2 grosze od domu lub ogrodu,
- po 2 grosze od później uzyskanych folwarków i przymiarków,
- dwa kapłony z każdego łanu,
- 12 groszy rocznie od piwowarów i rzemieślników,
- 12 groszy od rzeźników oraz dodatkowo kamień surowego łoju, czyli około 14 kilogramów.
Opłaty wiązały się także z konkretnymi przywilejami. Rzemieślnicy mogli warzyć piwo po uiszczeniu 6 groszy, a wszyscy mieszczanie otrzymali możliwość sprzedaży soli i chleba za 8 groszy. Od początku mogli również pozyskiwać drewno z biskupiego lasu na budowę domów.
Przywilej Jagiełły zezwalał na organizowanie cotygodniowych targów w środy oraz dwóch jarmarków w roku:
- nazajutrz po Bożym Ciele,
- nazajutrz po Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, czyli 16 sierpnia.
Na te wydarzenia mogli przyjeżdżać okoliczni chłopi, szlachta, kupcy i rzemieślnicy. Handlowano wyrobami rzemieślniczymi, ale przede wszystkim produktami gospodarstw rolnych i hodowlanych. Dla dzisiejszych mieszkańców to ważna wskazówka: średniowieczna Łódź nie była jeszcze ośrodkiem przemysłowym, lecz małym rynkiem obsługującym najbliższą okolicę.
Pierwsza parafia i dokument ukryty w domowej komodzie
Najstarszą świątynię w Łodzi wzniesiono jeszcze przed miejską lokacją, w miejscu obecnego kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny na placu Kościelnym. Budowla stanęła w najwyższym punkcie okolicy, na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, dzięki czemu była widoczna dla podróżnych z większej odległości.
Za czas erygowania parafii przyjmuje się okres od schyłku XIV wieku do 1414 roku. Najbardziej prawdopodobna jest data około 1402 roku. Oznacza to, że życie religijne w tej części dzisiejszej Łodzi miało zorganizowane ramy jeszcze przed nadaniem miejscowości praw miejskich.
Jeszcze bardziej niezwykła historia dotyczy dokumentu odkrytego w 2017 roku. Krzysztof Laszkiewicz z Głowna przeglądał rodzinne pamiątki w szufladzie komody znajdującej się pod telewizorem. Wśród papierów znalazł niewielki pakunek owinięty pożółkłym papierem. W środku znajdował się złożony na cztery części dokument z ozdobnym sznurem i datą 1433.
Kwerenda wykazała, że był to oryginał przywileju renowacyjnego dla Łodzi, wydanego 25 czerwca 1433 roku na zamku w Kole. Król Władysław Jagiełło odnawiał w nim prawa miejskie nadane dekadę wcześniej. Badacze potwierdzili autentyczność aktu.
Dokument, który przez lata pozostawał w prywatnych rodzinnych pamiątkach, okazał się bezpośrednim świadectwem jednego z najwcześniejszych etapów historii Łodzi. Znalazł się w rękach mieszkańca nie podczas uroczystej ekspozycji, lecz w zwyczajnej domowej szufladzie.
na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

W Łodzi zamknięto uszko serca u dwóch pacjentów. Zabieg może ograniczyć ryzyko udaru

Ponad 1400 km dróg w Łódzkiem. Do zimowej akcji gotowych jest 66 maszyn

Łodzianki w kadrze Polski jadą na Puchar Świata w cheerleadingu

Prawie 15 tys. zł nagród w świątecznych konkursach w Łodzi

Dwa turystyczne certyfikaty dla Łodzi. Wyróżniono NCKF i festiwal

Nowe ogrodzenie zabezpieczyło schronisko w Łodzi. Inwestycja warta blisko 100 tys. zł

Ponad 4 km kanalizacji przy Olechówce. 38 posesji zyska możliwość podłączenia

Choinka na Piotrkowskiej rośnie piętro po piętrze. Montaż już trwa

Oporność na antybiotyki wiąże się z 4,7 mln zgonów. Apel z Łodzi

Górskie podbiegi bez wyjazdu z Łodzi. Trzy trasy czekają w Lesie Łagiewnickim

Nowy asfalt na Dobrej. Wysoka i Złota czekają na swoją kolej na Wodnym Rynku

Przy Kościuszki 32 odsłania się odnowiona fasada. Remont kosztuje ponad 927 tys. zł

Nowe ławki na placu Kościuszki. Przybędzie miejsc do odpoczynku

Regres ubezpieczeniowy z OC – kiedy i jak działa?
Przydatne dane teleadresowe
- Dom Pomocy Społecznej w Łodzi - kontakt i dojazd
- Okręgowy Urząd Miar w Łodzi - kontakt, godziny, legalizacja i wzorcowanie
- Pierwszy Urząd Skarbowy Łódź-Górna - kontakt, godziny, e-usługi i zasięg
- Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Łodzi - kontakt, adres i jednostki podległe
- Apteki w Łodzi - godziny otwarcia, dyżury, apteka całodobowa
- Miejska Galeria Sztuki w Łodzi - bilety, godziny i lokalizacje
