Jak Polacy w Anglii rozliczają podatki?

Praca w Anglii wiąże się z obowiązkiem rozliczania podatku dochodowego przed brytyjskim urzędem HM Revenue & Customs (HMRC). Choć w wielu przypadkach podatek pobierany jest automatycznie przez pracodawcę w systemie PAYE, część podatników musi samodzielnie złożyć roczne zeznanie. Dotyczy to przede wszystkim osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osiągających dodatkowe dochody. Szczególne znaczenie ma procedura samodzielnego rozliczenia podatku, w ramach której podatnik wykazuje swoje przychody i oblicza należny podatek. Niezależnie od sposobu zatrudnienia, Polacy pracujący w Anglii powinni ustalić, czy ciąży na nich obowiązek złożenia deklaracji oraz, czy powinni wykazać te dochody również w Polsce.

Obowiązek złożenia zeznania i procedura self assessment

Nie każdy pracownik w Anglii musi samodzielnie składać roczne zeznanie podatkowe. Osoby zatrudnione na etacie, których jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie rozliczane w systemie PAYE, co do zasady nie mają takiego obowiązku. Pracodawca pobiera zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne i przekazuje je bezpośrednio do HMRC.

Inaczej wygląda sytuacja osób samozatrudnionych (self-employed). Każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą w Wielkiej Brytanii, ma obowiązek rejestracji w HMRC oraz corocznego składania deklaracji podatkowej. Rozliczenie odbywa się w ramach procedury self assessment, w której podatnik sam wykazuje osiągnięte przychody, koszty ich uzyskania oraz oblicza należny podatek. Obowiązek złożenia deklaracji istnieje nawet wtedy, gdy działalność nie przyniosła dochodu.

Złożenie zeznania może być również wymagane w przypadku uzyskiwania dodatkowych dochodów, na przykład z wynajmu nieruchomości, pracy na własny rachunek obok etatu czy świadczeń, które nie zostały opodatkowane u źródła. HMRC ma także prawo wezwać podatnika do złożenia deklaracji, jeśli uzna, że jego sytuacja tego wymaga. Otrzymanie takiego wezwania oznacza bezwzględny obowiązek rozliczenia się w wyznaczonym terminie.

Dokumenty i terminy rozliczeń

Podstawą prawidłowego rozliczenia są dokumenty otrzymane od pracodawcy. Najczęściej są to formularze P45 (wydawany przy zakończeniu zatrudnienia) oraz P60 (podsumowanie roku podatkowego). W praktyce pomocne bywają również paski wynagrodzeń, które potwierdzają wysokość pobranych zaliczek. W przypadku działalności gospodarczej konieczne jest prowadzenie ewidencji przychodów i kosztów.

Brytyjski rok podatkowy trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia następnego roku. Termin złożenia deklaracji w formie elektronicznej upływa zasadniczo 31 stycznia roku następującego po zakończeniu roku podatkowego. Niedotrzymanie terminu skutkuje automatycznym nałożeniem kary finansowej, nawet jeśli podatek nie był należny. Z tego względu istotne jest wcześniejsze przygotowanie dokumentów oraz weryfikacja, czy podatnik podlega obowiązkowi rozliczenia. W wielu przypadkach możliwe jest ubieganie się o zwrot nadpłaconego podatku. Dotyczy to zwłaszcza osób pracujących sezonowo lub przez część roku, gdy pobrane zaliczki przewyższały ostateczną kwotę należnego podatku.

Zwrot podatku i ryzyko błędów

W praktyce wielu Polaków pracujących w Anglii ma prawo do zwrotu części zapłaconego podatku. Najczęściej dotyczy to osób zatrudnionych krótkoterminowo lub rozpoczynających pracę w trakcie roku podatkowego. W takich sytuacjach zaliczki pobierane przez pracodawcę mogą być wyższe niż ostateczna kwota należnego podatku, a to skutkuje powstaniem nadpłaty. Jej odzyskanie wymaga jednak prawidłowego rozliczenia i złożenia odpowiedniego wniosku do HMRC. Problemy pojawiają się najczęściej przy braku dokumentów, błędnym określeniu statusu podatnika albo przekroczeniu terminu na złożenie deklaracji. Sankcje finansowe w Wielkiej Brytanii naliczane są automatycznie i mogą narastać wraz z upływem czasu. Dlatego istotne jest ustalenie, czy dana osoba podlega obowiązkowi rozliczenia oraz, czy wszystkie dochody zostały prawidłowo wykazane.

Dochody z Anglii a obowiązki w Polsce

Rozliczenie podatku w Anglii nie zawsze oznacza zakończenie obowiązków wobec fiskusa. Polacy, którzy zachowali rezydencję podatkową w Polsce, co do zasady podlegają tu nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to konieczność wykazania w rocznym zeznaniu także dochodów uzyskanych za granicą.

Między Polską a Wielką Brytanią obowiązuje umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, która przewiduje metodę proporcjonalnego odliczenia. W praktyce dochód uzyskany w Anglii podlega opodatkowaniu również w Polsce, przy czym podatek zapłacony za granicą można odliczyć od zobowiązania w kraju. Wymaga to złożenia formularza PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/ZG w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Rozliczenie podatku przez Polaków pracujących w Anglii zależy przede wszystkim od formy zatrudnienia oraz rodzaju osiąganych dochodów. Część osób nie musi składać rocznej deklaracji, jeśli ich podatek został prawidłowo pobrany przez pracodawcę. Osoby samozatrudnione lub osiągające dodatkowe przychody mają obowiązek złożenia zeznania w ramach procedury self assessment. Należy także pamiętać o terminach oraz o ewentualnych obowiązkach wobec polskiego urzędu skarbowego. Prawidłowe ustalenie rezydencji podatkowej oraz właściwe wykazanie dochodów pozwala uniknąć sankcji finansowych i sporów z organami podatkowymi. W praktyce każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy, zwłaszcza gdy podatnik dzieli swoje życie zawodowe między dwa państwa.