Wzgórze Wyglądnica i kaplica św. Antoniego – historia najstarszej świątyni w Łagiewnikach

Las Łagiewnicki ma swoją cichą świątynię, która od wieków przyciągała pątników i opowieści o cudach. W cieniu drzew stoi niewielka kaplica i rozrósł się murowany kompleks, który przetrwał zmiany polityczne, wojny i kasaty. Dla mieszkańców Łodzi to miejsce, gdzie drewno spotyka kamień, a pamięć o dawnych pielgrzymkach wciąż jest namacalna.

• Kaplica św. Antoniego – drewniany świadek pobożności na wzgórzu Wyglądnica
• Gdy kościół rósł – murowana świątynia i barokowe wnętrza konsekrowane w 1726 roku
• Losy klasztoru od kasaty do seminarium w Łodzi – wiek XVIII, zburzenia i powroty

Kaplica św. Antoniego – drewniany świadek pobożności na wzgórzu Wyglądnica

Na wzgórzu Wyglądnica stoi dziś przeniesiona o około kilometr kaplica – prosty, szalowany budynek zrębowy z dachem gontowym i sygnaturką. Wnętrze kryje zabytkowe polichromie oraz ołtarz, a obok świątyni bije źródełko, któremu od wieków przypisywano właściwości uzdrawiające. Kaplica św. Antoniego jest jedną z dwóch zachowanych kapliczek z dawnego zespołu – obok niej dotrwała kaplica św. Rocha. Mała forma architektoniczna opowiada o tym, jak miejsce wotywne mogło stać się początkiem większego sanktuarium.

Gdy kościół rósł – murowana świątynia i barokowe wnętrza konsekrowane w 1726 roku

W odpowiedzi na napływ pielgrzymów przy kaplicy wzniesiono najpierw drewniany kościół, a w kolejnych dekadach postawiono murowaną świątynię, którą poświęcono w 1726 roku. Wnętrze zachowało elementy barokowego dekoru: ołtarze, ambonę, bogaty prospekt organowy oraz kaplicę poświęconą błogosławionemu Rafałowi Chylińskiemu. W południowym transepcie widoczne są relikty dawnej krypty o. Rafała, a w kościele można jeszcze odnaleźć konfesjonały z XVIII wieku, malarstwo olejne, epitafia i tablice pamiątkowe. To dzięki takiemu wyposażeniu kościół jest uważany za najstarszą zachowaną świątynię w obecnych granicach administracyjnych Łodzi.

Losy klasztoru od kasaty do seminarium w Łodzi – wiek XVIII, zburzenia i powroty

Murowany klasztor powstawał dzięki ofiarom pielgrzymów w latach 1733–1748, szybko zyskując renomę jednego z ważniejszych sanktuariów św. Antoniego w dawnej Rzeczpospolitej i w Królestwie Polskim. Po powstaniu styczniowym zakonnicy doświadczyli kasaty, a franciszkanie powrócili do Łagiewnik dopiero po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy przystosowali kościół na magazyn, a klasztor na warsztaty naprawcze; pod koniec działań wojennych sanktuarium zostało sprofanowane, jednak po wojnie życie religijne zostało przywrócone. Od 1978 roku przy klasztorze funkcjonuje Wyższe Seminarium Duchowne oo. Franciszkanów, co nadało miejscu nową dynamikę formacyjną i duszpasterską.

• Najważniejsze daty i fakty:
  • 18 marca 1681 – nuncjusz papieski O. Pallavicini ogłosił Łagiewniki sanktuarium, a ziemia właściciela Samuela Żeleskiego została przeznaczona dla franciszkanów.
  • 1726 – konsekracja murowanego kościoła.
  • 1733–1748 – budowa murowanego klasztoru.
  • 1918 – powrót franciszkanów po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.
  • II wojny światowej – użycie zabudowań przez okupanta i sprofanowanie sanktuarium.
  • 1978 – utworzenie Wyższego Seminarium Duchownego oo. Franciszkanów przy klasztorze.

Dla odwiedzających warto zwrócić uwagę na detale – konstrukcję zrębową kaplicy, gontowy dach i sygnaturkę, polichromie we wnętrzu oraz źródełko obok świątyni. Miejscem rządzi historia, ale także codzienność zakonników i studentów seminarium, dzięki czemu kompleks pozostaje żywym elementem krajobrazu Lasu Łagiewnickiego.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.