Zeszyt Abramka Koplowicza – poezja nastolatka z Litzmannstadt Getto wraca do pamięci

W niewielkim zeszycie zamkniętym w czasie zostało uchwycone dziecięce spojrzenie na świat – rodem z ulic i warsztatów getta. W Łodzi pamięć o Abranku Koplowiczu przetrwała w muralu, ulicy i instalacji w parku, a jego wiersze dotarły także poza granice kraju. Historia chłopca łączy prostotę rysunku, surowość codzienności i późniejszą opiekę tych, którzy odnaleźli jego zapiski. To opowieść o małym autorze, którego słowa wciąż mówią więcej niż liczby i daty.

• Zapisy z Litzmannstadt Getto – warsztat szewski, zeszyt i wiersze
• Łódź pamięta Abramka – mural, patronat ulicy i symboliczne groby za granicą

Zapisy z Litzmannstadt Getto – warsztat szewski, zeszyt i wiersze

Abraham (Abramek) Koplowicz urodził się 18 lutego 1930 r.. Jako dziecko spędzał czas przy szewskim warsztacie, gdzie równolegle zapisywał w szkolnym zeszycie rysunki i krótkie wiersze opisujące codzienne życie. Ten prywatny zbiór stał się świadectwem zwykłych chwil w niezwykłych warunkach Litzmannstadt Getto – miejsc, które dziś badają historycy i gdzie przechowuje się pamięć o zagładzie.

W sierpniu 1944 r. Abramek i jego matka zostali deportowani do Auschwitz, gdzie zginęli. Po wojnie ojciec chłopca odnalazł zeszyt z zapiskami syna. Dzięki zaangażowaniu Eliezera „Lolka” Grynfelda wiersze zostały opublikowane najpierw w Polsce, a później po hebrajsku, uratowane od zapomnienia przez tych, którzy pamięć chcieli przekłuć w słowo.

“Jak ja mieć będę dwadzieścia lat, zacznę oglądać nasz piękny świat.”

Fragment ten – zapis marzenia o lataniu i podróży – stał się symbolem kontrastu między dziecięcą nadzieją a brutalnością rzeczywistości. Tekst utworu „Marzenie” zainspirował izraelski zespół Kerach 9 do skomponowania muzyki oraz posłużył za projekt instalacji ustawionej w Parku Ocalałych.

Łódź pamięta Abramka – mural, patronat ulicy i symboliczne groby za granicą

W Łodzi pamięć o młodym poecie utrwaliła się na kilku poziomach. Abramek jest patronem jednej z ulic na Widzewie, a jego wizerunek pojawił się jako bohater muralu przy ul. Wojska Polskiego 70B. Replika jednego z jego obrazów trafiła także w darze do Yad Vashem i została wręczona papieżowi Franciszkowi podczas jego wizyty. Symboliczny grób Abramka znajduje się na cmentarzu w Cholonie.

Te materialne znaki pamięci – mural, ulica, instalacja w parku – sprawiają, że opowieść o chłopcu nie pozostaje suchą notatką w książce. Dzięki nim każdy może trafić śladem krótkiego życia, zobaczyć zapisane słowa i zadać pytanie o to, jak indywidualne losy wpisują się w historię.

Warto pamiętać, że zeszyt Abramka to nie tylko relikt muzealny, ale punkt wyjścia do lokalnych działań edukacyjnych – od szkolnych lekcji po tematyczne trasy spacerowe. Mural na ul. Wojska Polskiego 70B, instalacja w Parku Ocalałych oraz nagrania inspirowane jego tekstem to miejsca i formy, które pozwalają zetknąć się z historią w sposób bezpośredni i emocjonalny.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.