Kultura w PRL - jak Łódź stała się ostoją kina i rocka

W szarości PRL kultura w Łodzi działała jak światło w tunelu – pełne sale kinowe, tłumy na koncertach i instytucje, które dziś pamiętamy jako skarby miasta. Łodzianie szukali w sztuce oddechu, a miasto rozwijało infrastrukturę kulturalną, która przyciągała ludzi z całego kraju. W tych latach zrodziły się legendy - od oscarowego filmu po festiwal, który zmienił polską scenę muzyczną.

• Łódź - miasto kin, teatrów i apetytu na kulturę
• Muzeum Kinematografii - pałac Scheiblera, kolekcje i rola Antoniego Szrama
• Rockowisko - pięć lat, które ukształtowały polski rock

Łódź - miasto kin, teatrów i apetytu na kulturę

W czasach PRL teatralne i muzyczne sale często były wypełnione po brzegi - przy pełnej widowni występowały zarówno łódzkie teatry, jak i filharmonia. Miasto utrzymywało status jednego z największych ośrodków kinowych w Polsce - było tu ponad 30 kin. W dekadzie osiemdziesiątych uczestnictwo w kulturze stało się sposobem na radzenie sobie z codziennością: ludzie ustawiali się w kolejkach po książki i płyty, a po karnety na filmowe Konfrontacje potrafiono nocami czekać przed kasami. Ten głód kultury napędzał życie miasta i kreował publiczność gotową docenić zarówno sztukę estradową, jak i ambitne kino.

Muzeum Kinematografii - pałac Scheiblera, kolekcje i rola Antoniego Szrama

Za rozwój instytucji odpowiadali m.in. działacze tacy jak Antoni Szram - inicjator wielu muzealnych przedsięwzięć i pierwszy dyrektor Muzeum Historii Miasta Łodzi. Jego pomysł doprowadził też do powstania oddziału poświęconego filmowi. Oficjalne otwarcie Muzeum Kinematografii odbyło się 10 maja 1986 w pałacu Karola Scheiblera przy Placu Zwycięstwa. Placówka powstała jako jedyna w kraju instytucja ochrony zabytków techniki i kultury filmowej - dziś jej zbiory liczą ponad 70 tys. obiektów. W skład muzeum wchodzi m.in. kino Kinematograf na 70 miejsc oraz zabudowania dawnej wozowni i stajni przystosowane do pracowni i magazynów. Szram był pierwszym dyrektorem muzeum do 2000 r., a jego działania pomogły zachować pofabryczne dziedzictwo miasta.

Rockowisko - pięć lat, które ukształtowały polski rock

Festiwal Rockowisko zadebiutował w listopadzie 1980 w łódzkiej hali sportowej i przez kolejne edycje stał się jednym z najważniejszych wydarzeń młodzieżowych lat 80. Składał się z Przeglądu Łódzkich Grup Rockowych oraz koncertu głównego, gdzie występowali zarówno laureaci, jak i goście zaproszeni z całego kraju. Na inauguracyjnej scenie pojawiły się zespoły takie jak Maanam, Kombi, Kasa Chorych, a potem - m.in. Perfect, TSA, Dżem, Republika, Lady Pank. Ostatnia edycja Rockowiska w Łodzi miała miejsce 15–16 kwietnia 1985. Przez te lata miasto przez wielu było postrzegane jako tymczasowa stolica polskiego rocka - przyciągało publiczność z całego kraju i dawało przestrzeń dla muzycznych narodzin i buntu pokolenia.

Na marginesie: sukcesy indywidualne też promowały miasto. Łodzianin Zbigniew Rybczyński, związany ze studiem Se-Ma-For, zdobył w 1983 r. Oscara za krótkometrażowy film animowany “Tango” wyprodukowany w 1980 r.. Po sukcesie artysta wyemigrował w 1982 r. i ostatecznie osiadł w Nowym Jorku; jego osiągnięcia i pamiątka w postaci gwiazdy na ul. Piotrkowskiej stały się częścią lokalnej opowieści o filmowej sile miasta.

Mieszkańcom to się przyda

Miejska pamięć o tamtych latach to dziś także oferta dla odwiedzających: muzeum filmowe ma rozległe zbiory i kameralne kino, które warto odwiedzić podczas spaceru po centrum; ślady Rockowiska przetrwały w opowieściach i retrospektywach, a gwiazda Rybczyńskiego na ul. Piotrkowskiej to krótki punkt na trasie. Dla tych, którzy chcą poczuć atmosferę tamtych czasów, polecam zwrócić uwagę na programy wystaw w Muzeum Kinematografii oraz lokalne przeglądy filmowe - to miejsca, gdzie historia spotyka się z żywą publicznością i gdzie wciąż widać wpływ kultury PRL na współczesną Łódź.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.