Generał, cichociemny i obrończyni opozycji spoczywają w Piotrkowie

W Piotrkowie Trybunalskim pamięć o walce o wolność nie kończy się na polach bitew. Na jednej nekropolii spoczywają żołnierze, konspiratorzy i prawniczka broniąca działaczy opozycji. Ich biografie prowadzą przez kampanię wrześniową, podziemie Armii Krajowej i sądy czasów PRL. Podobne ślady historii można znaleźć w wielu miastach województwa łódzkiego.

Od Borowskiej Góry po sale sądowe PRL

Na Starym Cmentarzu Rzymskokatolickim spoczywa generał brygady Ludwik Czyżewski, uczestnik kampanii wrześniowej. W 1939 roku dowodził polskimi oddziałami walczącymi w rejonie Borowskiej Góry. Był to jeden z ważnych epizodów obrony ziemi łódzkiej przed niemiecką agresją.

Na tej samej nekropolii pochowano Adama Trybusa, oficera Armii Krajowej i cichociemnego. Żołnierze tej formacji po specjalistycznym szkoleniu byli przerzucani do okupowanej Polski, gdzie prowadzili działalność konspiracyjną i wspierali walkę z niemieckim okupantem.

Wśród osób związanych z cmentarzem jest też Stanisław Pomian-Srzednicki, pierwszy prezes Sądu Najwyższego w odrodzonej Polsce. Jego biografia przypomina o budowaniu państwowych instytucji po odzyskaniu niepodległości.

Inny wymiar walki o wolność reprezentuje Ewa Juszko-Pałubska. Adwokatka broniła działaczy opozycji demokratycznej w latach 80., gdy ich działalność wiązała się z represjami. Piotrkowskie biografie pokazują więc zarówno opór zbrojny, jak i obronę praw człowieka na sali sądowej.

Więcej lokalnych informacji z Łodzi jest na informacjelodzkie.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na informacjelodzkie.pl/wydarzenie.

Fabrykanci i artyści spoczywają na łódzkich nekropoliach

Stary Cmentarz przy ulicy Ogrodowej w Łodzi łączy trzy tradycje religijne: katolicką, ewangelicką i prawosławną. Wśród pochowanych tam osób jest Karol Scheibler, jeden z najważniejszych łódzkich przemysłowców XIX wieku. Z jego nazwiskiem wiąże się Księży Młyn – rozległy kompleks obejmujący fabryki, osiedle robotnicze, szkołę i szpital. Rodzinna kaplica grobowa Scheiblerów należy do rozpoznawalnych zabytków nekropolii.

Z historią włókiennictwa związani byli również Ludwik Geyer, jeden z pionierów tej branży w Łodzi, oraz Ludwik Grohman, przedstawiciel rodziny współtworzącej przemysłową potęgę miasta. Na cmentarzu żydowskim przy ulicy Brackiej spoczywa natomiast Izrael Poznański, kolejny z wielkich fabrykantów.

Łódzkie nekropolie są także miejscem pochówku ludzi kultury. W Łodzi spoczywa aktor Jacek Chmielnik, znany między innymi z filmów „Vabank” i „Kingsajz”.

Powstańcy, artyści i prymasi spoczywają w różnych częściach regionu

Na najstarszym cmentarzu w Skierniewicach pochowano Zygmunta Pietrusieńskiego, pierwszego prezydenta miasta, zmarłego w 1892 roku. Spoczywa tam również Ignacy Abramowicz, uczestnik powstania listopadowego i kapitan Gwardii Artylerii Konnej, a także Viktor Bernard Vacqueret, oficer armii Napoleona i kawaler Legii Honorowej. Wśród miejsc pamięci jest też grobowiec rodziny Binderów.

Kutnowski cmentarz parafii św. Wawrzyńca jest miejscem pochówku osób działających w polityce, kulturze i życiu społecznym. Spoczywa tam śpiewaczka operowa Aga Mikolaj, która występowała na prestiżowych scenach poza Polską. Pochowano tam także Jana Aleksandra Janiaka, działacza PPS i posła na Sejm II Rzeczypospolitej, oraz Henryka Lesiaka, regionalistę i współzałożyciela Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej. Wśród osób związanych z nekropolią są również dziennikarz Radia Łódź Krzysztof Michalski i badaczka polskiego rzemiosła oraz sztuki ludowej Janina Orynżyna.

Szczególne miejsce w Łowiczu zajmują krypty bazyliki katedralnej, gdzie spoczywa dwunastu prymasów Polski. Część podziemi udostępniono zwiedzającym po pracach konserwatorskich i badawczych. Na Cmentarzu Katedralnym pochowano między innymi malarza Zygmunta Antoniego Andrzejewskiego, urodzonego w Łowiczu w 1880 roku, oraz Feliksa Andrzejewskiego, żołnierza Armii Krajowej o pseudonimie „Księżak”, zamordowanego po wojnie przez funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. Są tam także groby lekarza Mieczysława Ancerewicza i Edwarda Biegańskiego, dyrektora łowickiego gimnazjum męskiego.

W Bełchatowie ślady dawnej wielowyznaniowej przeszłości zachowały się na starym cmentarzu ewangelickim. Spoczywają tam między innymi pastorzy Gustav Ludwig Schwarz, Edward Adolf Fiedler i Ernst Daniel Behse.

Zestawienie tych biografii pokazuje, że dzieje regionu obejmują nie tylko przemysł i walkę zbrojną, lecz także rozwój sądownictwa, oświaty, medycyny, sztuki i działalności społecznej.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego.