Herb Łodzi przeszedł długą drogę. Łódka wróciła po burzliwym stuleciu

Herb Łodzi nie powstał raz na zawsze. Zanim przyjął znaną dziś formę, łódka znikała z pieczęci, wracała pod inną postacią, a w najciemniejszych latach ustępowała symbolom obcej władzy. Jej historia zaczyna się jeszcze w średniowieczu i prowadzi przez przemysłowe ambicje, wojenne przemiany oraz kolejne powroty po politycznych przesileniach. To opowieść o znaku, który przez wieki niósł pamięć miasta.

• Pierwsza łódka na pieczęci pojawiła się jeszcze w średniowieczu
• Wojenna epoka dodała przemysłowe symbole i obcy znak
• Po wojnie łódka wróciła, lecz samorząd długo czekał na własne barwy

Pierwsza łódka na pieczęci pojawiła się jeszcze w średniowieczu

Najstarsze ślady miejskiego symbolu z łódką sięgają 1423 roku. Później, w 1577 roku, pojawiła się kolejna pieczęć, używana przez ponad dwa stulecia. Widzimy na niej prosty motyw łodzi z wiosłem – znak czytelny, mocno osadzony w lokalnej tradycji.

Ten porządek został przerwany dopiero w 1817 roku, wraz z początkiem rosyjskiego zaboru. Zamiast dawnego znaku pojawiło się godło Królestwa Kongresowego. Łódzka łódka zniknęła z urzędowego obiegu, a jej miejsce zajęła państwowa symbolika cesarska, obecna potem przez cały okres zaborów.

Wojenna epoka dodała przemysłowe symbole i obcy znak

Podczas I wojny światowej łódka wróciła, ale w wersji dalekiej od pierwotnej prostoty. Nowy herb miał łączyć dawną, rolniczą Łódź z miastem przemysłowym. Na tarczy znalazły się więc bele bawełny, koło zębate i berło Merkurego, a centralne miejsce zajęła postać kobiety z prząślicą, wyciągająca nić. To był już znak bardziej rozbudowany, mówiący o ambicjach miasta równie wyraźnie jak o jego tradycji.

W październiku 1917 roku nadburmistrz Leopold Skulski usunął z urzędowej pieczęci niemiecki tekst. Dwa lata później, w niepodległej Polsce, władze Łodzi przyjęły nowy wizerunek herbu. Po kilku poprawkach został on oficjalnie zatwierdzony w 1936 roku. Wtedy na klasycznej tarczy umieszczono złotą łódkę o bardzo prostej formie, uznając ją za historycznie uzasadniony herb miasta.

Po wojnie łódka wróciła, lecz samorząd długo czekał na własne barwy

Najboleśniejszy cios przyszedł w czasie II wojny światowej. Po przemianowaniu Łodzi na Litzmannstadt w 1940 roku, rok później w herbie pojawiła się złota swastyka na granatowym tle. Barwy tej wersji nawiązywały do rodu Litzmannów, a nie do miejskiej tradycji. Po wojnie łódka znów wróciła na czerwoną tarczę, lecz nie oznaczało to pełnej swobody w posługiwaniu się miejskimi znakami.

W 1950 roku władze komunistyczne zlikwidowały samorządność, a miejskie symbole zostały podporządkowane państwowym regułom. Dopiero w 1986 roku Łódź jako jedno z pierwszych miast odzyskała flagę miejską, wzorowaną na tej sprzed pół wieku. Dziś kwestie godła, herbu i flagi są zapisane w statucie miasta. Barwy Łodzi to złoto i czerwień – dwa poziome pasy tej samej szerokości, z górnym złotym i dolnym czerwonym. To jedna z nielicznych takich flag w Polsce, a zarazem skrót całej długiej historii, w której miejski znak był raz chroniony, raz wypierany, a potem odzyskiwany na nowo.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.