Mało znany parametr z apteczki, który przesądza o skutecznym nawadnianiu

Gdy biegunka odbiera organizmowi płyny w szybkim tempie, nie wystarczy po prostu pić więcej. Liczy się też skład napoju, a zwłaszcza osmolarność – parametr, który decyduje o tym, czy woda rzeczywiście zostanie wchłonięta. Właśnie na tym oparła się WHO, tworząc doustne płyny nawadniające o precyzyjnie dobranym składzie. Dla wielu osób to drobiazg z laboratoriów, a dla chorego często różnica między sprawnym nawodnieniem a narastającym odwodnieniem.

• Biegunka potrafi odwodnić szybciej, niż widać to na początku
• Osmolarność rozstrzyga, czy woda zostanie wchłonięta
• Roztwór WHO działa dzięki prostemu mechanizmowi w jelicie

Biegunka potrafi odwodnić szybciej, niż widać to na początku

Przy rozwolnieniu organizm traci nie tylko wodę, ale też sód, potas i inne elektrolity, bez których trudno utrzymać prawidłową równowagę. Jelita zaczynają pracować inaczej, treść pokarmowa przesuwa się szybciej, a płyny nie mają czasu, by zostać dobrze wchłonięte. To właśnie dlatego zwykłe „przepijanie” objawów bywa niewystarczające.

Takie rozwiązanie ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy dolegliwości pojawiają się nagle. Najczęściej chodzi o:

• infekcję wirusową przewodu pokarmowego,
• zatrucie pokarmowe,
• biegunkę podróżnych.

W takich sytuacjach liczy się szybka reakcja. Im wcześniej organizm dostanie odpowiednio skomponowany płyn, tym mniejsze ryzyko, że objawy będą się nasilać.

Osmolarność rozstrzyga, czy woda zostanie wchłonięta

Osmolarność mówi o liczbie cząsteczek rozpuszczonych w płynie. Jeśli jest zbyt wysoka, woda może zamiast trafiać do krwi, przemieszczać się do światła jelita. Efekt jest odwrotny do zamierzonego – nawadnianie staje się mniej skuteczne, a biegunka może utrzymywać organizm w stanie niedoboru płynów.

W doustnych płynach nawadniających szczególnie ważne są proporcje glukozy i sodu. Jelito cienkie ma mechanizm, który transportuje te składniki razem, a wraz z nimi do organizmu wciągana jest woda. To właśnie ten naturalny proces wykorzystuje ORS, dlatego zbyt duża ilość cukru albo soli może rozbić cały mechanizm.

Badania pokazały, że roztwory o obniżonej osmolarności działają korzystniej niż starsze preparaty o wyższym stężeniu. Pomagają ograniczać wymioty, zmniejszają utratę płynów i wspierają szybszy powrót do równowagi wodno elektrolitowej.

Roztwór WHO działa dzięki prostemu mechanizmowi w jelicie

Doustny płyn nawadniający nie jest zwykłym napojem. Jego zadanie polega na tym, by dostarczyć jelitom takie warunki, w których mogą skutecznie pobierać wodę razem z elektrolitami. To dlatego WHO opracowała standard, który dziś jest podstawą leczenia odwodnienia przy biegunce.

Warto mieć taki preparat w domowej apteczce obok termometru i podstawowych środków opatrunkowych. Po ORS sięga się szczególnie wtedy, gdy pojawiają się:

• pierwsze objawy infekcji żołądkowo jelitowej,
• zatrucie pokarmowe,
• biegunka w podróży,
• ryzyko szybkiego odwodnienia u dzieci i osób starszych.

Nawadnianie jest pierwszym krokiem, ale nie jedynym. Jeśli biegunka się przeciąga, pojawiają się silne osłabienie, wymioty albo objawy odwodnienia, potrzebna jest konsultacja lekarska. W takich sytuacjach sam płyn nawadniający może nie wystarczyć, bo najważniejsze staje się znalezienie przyczyny i dobranie odpowiedniego leczenia.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.