Transformacja Łodzi w latach 90. - od rządów ŁPO do przebudowy Piotrkowskiej

W pierwszych latach III Rzeczpospolitej Łódź próbowała odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej i gospodarczej. Na ulicach były strajki, w urzędach rodziły się nowe struktury, a w centrum miasta trwały prace, które miały zmienić jego oblicze. To była dekada bolesnych decyzji i pierwszych widocznych efektów przemian.

• Gorzkie początki politycznej zmiany w Łodzi
• Bezrobocie, strajki i zderzenie z gospodarczą rzeczywistością
• Prace nad miastem - Piotrkowska, lotnisko i administracyjne porządki

Gorzkie początki politycznej zmiany w Łodzi

W samorządowych wyborach, rozgrywających się na fali przemian po 1989 roku, dominowało nowe porządkowanie sceny politycznej. Po wyborach 27 maja 1990 r. największy klub w radzie tworzyło Łódzkie Porozumienie Obywatelskie - partia, która uzyskała 50 mandatów i wprowadziła na stanowisko prezydenta miasta Grzegorza Palkę. W kolejnych miesiącach układ sił ulegał przetasowaniom - klub ŁPO stopniał do 37 radnych, a z dawnego, 23-osobowego klubu Wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego zostało zaledwie kilka osób o profilu bezpartyjnym.

W regionie pojawiły się też nowe formacje polityczne: wojewódzkim przewodniczącym Unji Demokratycznej został Marek Czekalski, a przy radzie funkcjonował też niewielki Klub Liberałów liczący 5 osób. Polityczne manewry miały wpływ na szybko podejmowane decyzje dotyczące gospodarki i dalszego kierunku zmian w mieście.

Bezrobocie, strajki i zderzenie z gospodarczą rzeczywistością

Transformacja przyniosła gwałtowne konsekwencje na rynku pracy. Liczba osób zarejestrowanych w urzędach pracy rosła w szybkim tempie:

• 1991 r. - około 87,2 tys. bezrobotnych w województwie łódzkim,
• kwiecień 1994 r. - już 110,8 tys., w tym 52 tys. kobiet.

Spadek produkcji i kłopoty branż były odczuwalne od ręki: produkcja przemysłowa obniżyła się o 18,6%, budownictwo mieszkaniowe spadło o 23%, a średnie miesięczne zarobki w Łodzi wynosiły około 2,4 mln zł — jedna z najniższych stawek w kraju (dla porównania najwyższe pensje sięgały 4,3 mln zł w przemyśle wydobywczym). Rosnąca inflacja i zwolnienia wywołały falę protestów: wiosną 1993 r. w strajkach uczestniczyło około 300 zakładów pracy. W efekcie rząd i administracja regionalna szukali rozwiązań - wojewodą został powołany Waldemar Bohdanowicz, pełniący funkcję pełnomocnika ds. restrukturyzacji regionu.

Prace nad miastem - Piotrkowska, lotnisko i administracyjne porządki

Mimo trudności, pierwsza kadencja samorządu zostawiła po sobie zauważalne działania inwestycyjne i porządkujące życie miasta. Do najważniejszych ruchów należały:

• szeroko zakrojone prace nad komunalizacją mienia i prywatyzacją handlu, usług oraz części zasobów mieszkaniowych,
• rozpoczęcie budowy lotniska i przygotowania inwestycyjne dla dalszego rozwoju komunikacji,
• remont głównej osi miasta - ul. Piotrkowskiej; w 1993 r. na odcinku od Al. Mickiewicza do ul. Tuwima położono kostkę brukową,
• w 1992 r. zorganizowano pierwsze Światowe Spotkanie Łodzian, a rada miejska wznowiła przyznawanie tytułu Honorowego Obywatela Miasta - pierwszymi uhonorowanymi zostali abp Władysław Ziółek, Karl Dedecius, Artur Brauner i ojciec Stefan Miecznikowski,
• administracyjne porządki: od 1 stycznia 1993 r. zniesiono podział na dzielnice - Łódź stała się jednolitą gminą miejską; dla obsługi mieszkańców wprowadzono 5 rejonów działania Delegatur Urzędu Miasta Łodzi oraz utworzono 37 osiedli administracyjnych.

Te decyzje - skromne w porównaniu z skalą problemów - wyznaczyły kierunek rozwoju przestrzeni miejskiej i modelu zarządzania, który przetrwał kolejne lata.

Mimo napięć politycznych i społecznych widoczne działania inwestycyjne oraz reorganizacja administracji dawały pierwsze efekty w codziennym życiu: remont centrum i nowe prawne ramy własnościowe zmieniały to, jak miejscy urzędnicy podchodzili do kwestii remontów, usług czy obsługi mieszkańców. Dla dzisiejszego odbiorcy tamte lata tłumaczą, dlaczego część osiedli funkcjonuje według obecnego podziału, skąd wzięły się prywatyzacje mieszkań i jak decyzje sprzed trzech dekad ukształtowały przestrzeń, z której łodzianie korzystają dziś.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.