Podziemia z cegły i kamienia – stuletnia komora przy Obywatelskiej odzyskuje blask

W Łodzi trwają prace nad odnową najstarszego miejskiego kanału – pracownicy ZWiK wchodzą do podziemi, które przez dekady budziły podziw swoją skalą i detalem. Wnętrze komory wygląda jak fragment średniowiecznej budowli, tylko wykonanej z cegły i kamienia. Remont ma przywrócić spójność konstrukcji i zabezpieczyć tę inżynierską pamiątkę dla miasta.

• Remont odsłania ceglane sklepienia komory przy ul. Obywatelskiej
• Historia, funkcja i znaczenie tego podziemnego dzieła dla Łodzi

Remont odsłania ceglane sklepienia komory przy ul. Obywatelskiej

Prace przy komorze prowadzi ZWiK; roboty polegają przede wszystkim na uzupełnianiu ubytków w oryginalnej ceglanej konstrukcji. Pracownicy wchodzą do wnętrza, zabezpieczają i naprawiają odcinki murów, które przez lata ulegały osłabieniu. We wnętrzu widać łukowe sklepienia i ślady technologii sprzed stulecia – elementy, które decydują o unikatowym charakterze tego obiektu.

Kilka faktów technicznych i historycznych:

• budowa: 1925–1926; projekt pod kierunkiem inż. Stefana Skrzywana,
• wymiary komory: 25 metrów długości i ponad 5 metrów wysokości,
• przekrój kanału odprowadzającego dalej ścieki: 250 × 300 cm,
• w komorze łączą się dwa kolektory: Jasienia i Karolewki,
• obecnie obowiązuje zakaz wchodzenia do kanałów – prace wykonuje personel uprawniony.

Historia, funkcja i znaczenie tego podziemnego dzieła dla Łodzi

Komora przy ul. Obywatelskiej to nie tylko fragment sieci kanalizacyjnej – to także świadek miejskiej historii. Już po jej ukończeniu w latach 20. XX wieku dawne władze prezentowały obiekt odwiedzającym gości; w 1927 roku zwiedzali go m.in. członkowie amerykańskiej Polonii, a przebieg wizyty został utrwalony przez ówczesnych filmowców. Do dziś w archiwach ZWiK zachowały się oryginalne plany i zdjęcia z budowy oraz dokumentacja pokazująca technologię tamtych czasów.

Funkcjonalnie komora pełni rolę punktu łączenia kolektorów ogólnospławnych:

• kolektor Jasienia zbiera ścieki i wody opadowe z południowej części Śródmieścia i dzielnicy Łódź-Górna,
• kolektor Karolewki odprowadza ścieki i wodę z centrum miasta,
• z komory ścieki kierowane są dalej do Grupowej Oczyszczalni Ścieków kanałem o przekroju 250 × 300 cm.

Remonty mają na celu nie tylko zachowanie walorów historycznych, lecz także zapewnienie bezawaryjnego funkcjonowania sieci kanalizacyjnej – naprawa ceglanej konstrukcji zmniejsza ryzyko awarii i poprawia bezpieczeństwo infrastruktury.

Prace i archiwalia pokazują, że podziemna komora jest jednocześnie zabytkiem techniki i elementem miejskiej sieci, o którym mieszkańcy rzadko myślą, dopóki coś nie wymaga naprawy. Dokumentacja przechowywana przez ZWiK oraz współczesne zdjęcia z prac remontowych pomagają zrozumieć skalę przedsięwzięcia i znaczenie takich obiektów dla miasta. Warto zapamiętać, że ze względów bezpieczeństwa wstęp do kanałów jest zabroniony – prace wykonują specjaliści, a konserwacja ma na celu utrzymanie tej części systemu w sprawności na kolejne dekady.

na podstawie: ZWiK Łódź.