Od “liliputka” do olbrzyma - niezwykłe zbiory Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego

W centrum Łodzi stoi instytucja, która gromadzi historie spisane i wypisane - od maleńkich cudów drukarskich po monumentalne faksimile. W Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego każda półka zdaje się opowiadać inną opowieść: o rzemiośle dawnych drukarzy, podróżach badaczy i o tym, co warto zachować dla przyszłych pokoleń. To miejsce, gdzie przeszłość spotyka nowoczesne archiwa cyfrowe.

• W Zbiorach Specjalnych Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego - skarbiec i pracownia badawcza
• W Łodzi kontrast formatu robi wrażenie - od najmniejszego słownika po “The Birds of America”

W Zbiorach Specjalnych Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego - skarbiec i pracownia badawcza

Oddział Zbiorów Specjalnych pełni podwójną rolę: chroni unikatowe materiały, a jednocześnie służy jako miejsce pracy naukowców i studentów. To tu przechowywane są m.in. iluminowane manuskrypty średniowieczne, archiwa rodzinne, zabytkowe atlasy i globusy, oryginalne grafiki, afisze filmowe i teatralne, a także rezerwy wydawnictw przedwojennych i emigracyjnych. Oddział działa jako instytucja pamięci regionalnej, ale także jako warsztat badawczy wykorzystywany przez uczonych z kraju i zagranicy.

Warto odnotować, że Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego gromadzi imponujący księgozbiór — razem to około 3,5 miliona woluminów, a część najcenniejszych obiektów trafia także do kolekcji cyfrowej Biblioteki Cyfrowej UŁ.

W Łodzi kontrast formatu robi wrażenie - od najmniejszego słownika po “The Birds of America”

Najmniejszy egzemplarz ze zbiorów to miniaturowy słownik angielski, porównywany wielkością do monety pięciozłotowej. Kilka najważniejszych faktów o nim:

• tytuł: “The Smallest English Dictionary in the World” (wydanie około 1900),
• wydawca: David Bryce, Glasgow,
• wymiary: 26 × 20 mm,
• objętość: 384 strony,
• do zbiorów BUŁ trafił w 1950 roku i przechowywany jest w Sekcji Cymeliów.

Na przeciwnym biegunie stoi faksymile jednego z najbardziej rozpoznawalnych dzieł przyrodniczych:

• tytuł: The Birds of America autorstwa John James Audubon,
• wydanie: Edition Leipzig (lata 1972–1973),
• format arkuszy: około 99 × 68 cm,
• nakład luksusowej edycji: 1000 egzemplarzy,
• egzemplarz BUŁ oznaczony numerem 120, zakupiony w 1975 roku.

Te dwa obiekty - „liliputek” i wielkoformatowe faksymile - obrazują skalę i różnorodność zbiorów specjalnych, które łączą w sobie wartość naukową, historyczną i estetyczną.

Biblioteka nie ogranicza się jednak do fizycznych półek. Coraz więcej materiałów udostępnianych jest online w kolekcji „Dziedzictwo kulturowe” Biblioteki Cyfrowej UŁ, co pozwala przeglądać bezcenne obiekty szerokiej grupie odbiorców.

Dla mieszkańców oznacza to, że unikatowe zbiory są łatwiej dostępne — nie tylko dla badaczy, ale także dla osób ciekawych historii miasta i regionu. Digitalizacja ułatwia korzystanie z materiałów na co dzień, a równocześnie podkreśla, jak ważne jest zachowanie oryginałów w bezpiecznych warunkach dla przyszłych pokoleń.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.