Trzy wyznania i kaplice fabrykantów. Stary Cmentarz w Łodzi

Za wspólnym murem znajdują się trzy odrębne części nekropolii, a każda ma własny charakter. Na Starym Cmentarzu przy Ogrodowej spotykają się ślady przemysłowej Łodzi, dzieła sztuki i biografie osób, które współtworzyły miasto. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów jest neogotycka kaplica Karola Scheiblera. To miejsce pozwala poznawać przeszłość nie tylko przez nazwiska fabrykantów, lecz także przez rzeźby, inskrypcje i historie mniej znanych łodzian.

Stary Cmentarz poświęcono 9 września 1855 roku. Pierwsze pochówki odbywały się rok wcześniej, gdy Łódź szybko rosła jako ośrodek przemysłowy. Do miasta przybywali ludzie różnych narodowości i wyznań, a nowa nekropolia odzwierciedliła tę różnorodność.

Trzy części nekropolii za wspólnym murem

Cmentarz podzielono na część katolicką, ewangelicką i prawosławną. Choć każda zachowała odrębny charakter, wszystkie znalazły się w obrębie jednego kompleksu. To najstarsza łódzka nekropolia, która przetrwała do dziś. Wcześniejsze miejsca pochówku znajdowały się między innymi w rejonie obecnego placu Kościelnego.

Wspólna przestrzeń przypomina o mieście budowanym przez ludzi o różnych tradycjach. W Łodzi pracowali i osiedlali się Polacy, Niemcy, Żydzi, Rosjanie oraz przedstawiciele innych grup. Ich losy nie ograniczały się do historii wielkich zakładów i fortun.

Więcej lokalnych informacji z Łodzi jest na informacjelodzkie.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na informacjelodzkie.pl/wydarzenie.

Kaplice fabrykantów pokazują skalę przemian

Karol Scheibler należał do najpotężniejszych łódzkich przemysłowców. Rozbudował zakłady włókiennicze, osiedla robotnicze i infrastrukturę, a jego działalność wiąże się także z Księżym Młynem. Na cmentarzu znajduje się kaplica grobowa jego rodziny, wzniesiona w latach 1885–1888. Jej neogotycka forma wyróżnia się wśród zabytkowych nagrobków.

Spoczywają tu również przedstawiciele rodzin Geyerów i Grohmanów oraz Juliusz Heinzel. Kaplicę Heinzla zbudowano w latach 1899–1903, nadając jej monumentalną, neorenesansową formę. Te budowle pokazują, że przemiany Łodzi kształtowały nie tylko fabryki, ale też fundowane przez przedsiębiorców obiekty i miejskie osiedla.

Nekropolia jest zarazem plenerową galerią rzeźby i architektury. Można tu zobaczyć figury, płaskorzeźby, kolumny oraz nagrobki nawiązujące do neogotyku i neorenesansu. Nad kaplicą Grohmanów znajduje się posąg Chrystusa Miłosiernego autorstwa Heinricha Eplera, rzeźbiarza z Drezna. Swoje prace pozostawili tu także polscy artyści Andrzej Pruszyński i Jan Antoni Biernacki.

Powiązany artykuł

Najstarszy nagrobek i cmentarz z drzewami. Łódzkie nekropolie kryją zagadki

Za nagrobkami stoją różne historie

Na Starym Cmentarzu spoczywają także dawni prezydenci Łodzi oraz osoby związane z nauką, medycyną, kulturą, oświatą i walką o niepodległość. Ich biografie przypominają, że historię miasta współtworzyli nie tylko właściciele fabryk, lecz także lekarze, nauczyciele, urzędnicy i społecznicy. Podczas zwiedzania warto zwracać uwagę również na mniejsze detale nagrobków i inskrypcje – pomagają dostrzec różne sposoby upamiętniania zmarłych.

Po II wojnie światowej część kaplic i nagrobków niszczała, a niektóre utraciły ozdobne elementy. Pierwszą kwestę na rzecz renowacji przeprowadzono w 1995 roku. Od 1999 roku zbiórki i działania na rzecz ochrony zabytków wspiera Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem przy ulicy Ogrodowej. Dzięki zebranym środkom prowadzone są prace konserwatorskie, które pozwalają zachować kolejne rzeźby, kaplice i tablice inskrypcyjne.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego.