Pierwsze decyzje nowej władzy w Łodzi - jak zaczął się samorząd

W Łodzi zaczął się nowy rozdział - nie ostre cięcia ani gładkie przejścia, lecz seria pierwszych prób porządkowania miasta w chaosie transformacji. Na ulicach i w salach obrad pojawiły się nowe twarze, partie rodziły się i rozdzielały, a samorząd uczył się, jak rządzić bez przeszłościowego wzorca. To były tygodnie, w których kształtowały się podstawy późniejszych decyzji o inwestycjach i rynku pracy.

• Nowe rozdanie na Łódzkiej scenie politycznej
• Rada Miejska i pierwsze decyzje wykonawcze

Nowe rozdanie na Łódzkiej scenie politycznej

Według materiału opublikowanego na ŁÓDŹ.PL, wybory przełomu lat 1989–1990 zainicjowały porządek, który przez lata wyznaczał tempo zmian w mieście. Najważniejsze fakty wyborcze warto mieć zebrane w skrócie:

• wybory parlamentarne - 4 czerwca 1989 r.; wybory samorządowe - 27 maja 1990 r.
• do łódzkiej rady miejskiej walczyło 422 kandydatów wystawionych na 83 listach wyborczych o 80 mandatów;
• frekwencja w regionie - 33,2 proc., przy średniej krajowej 42,7 proc..

Na scenie lokalnej wyłoniły się dwa dominujące bloki wywodzące się ze środowisk Solidarności: Łódzkie Porozumienie Obywatelskie (ŁPO), powstałe wiosną 1989 r., oraz Wojewódzki Komitet Obywatelski (WKO), zorganizowany pod koniec tego samego roku pod przywództwem Marka Edelmana. Wynik głosowania dał ŁPO 62,5 proc. poparcia i 50 mandatów, WKO uzyskało 30 proc. i 24 mandaty, a Socjaldemokracja RP - 7,5 proc. i 6 radnych. W efekcie ŁPO objęło samodzielne rządy w mieście, a kluby WKO i SDRP przyjęły rolę opozycji.

Rada Miejska i pierwsze decyzje wykonawcze

Nowe reguły gry instytucjonalnej też miały znaczenie praktyczne. Miasto zostało podzielone na dziesięć okręgów, a ordynacja przewidywała, że wyborcy wskażą jedynie radnych - organ wykonawczy miał być powoływany przez samą radę. W praktyce oznaczało to, że kompozycja klubów decydowała o kształcie wykonawczym władz i o tym, kto będzie reprezentował miasto w pierwszych latach transformacji - bez bezpośredniego głosu wyborców na prezydentów czy burmistrzów.

Po zwycięstwie ŁPO przewodnictwo w radzie objął Andrzej Ostoja-Owsiany, a funkcję prezydenta miasta pełnił Grzegorz Palka. Palka - urodzony 8 maja 1950 r., absolwent Wydziału Chemicznego Politechniki Łódzkiej i były pracownik naukowy tej uczelni - był aktywnym działaczem opozycji. Wstąpił do NSZZ “Solidarność” w 1980 r., został internowany w związku z wydarzeniami grudniowymi - 13 grudnia 1981 r. - i zwolniony po amnestii w połowie 1984 r.. Był jednym ze współzałożycieli Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego i jednym z inicjatorów ŁPO. Jako prezydent w latach 1990–1994 (a później przewodniczący rady miejskiej w latach 1994–1996) musiał stawić czoła problemom demontażu gospodarki centralnej, rosnącemu bezrobociu i pierwszym miejskim inwestycjom organizowanym w nowym systemie.

W trakcie pierwszej kadencji polityczna mapa rady szybko ewoluowała: część radnych zmieniła przynależność, tworzyły się nowe kluby, a po powstaniu Unii Demokratycznej część członków WKO dołączyła do jej struktur. Z ŁPO odłączyli się ludzie, którzy utworzyli Klub Radnych Liberałów - efektem było także to, że 18 osób w pewnym momencie deklarowało nieprzynależność klubową.

Wybory i pierwsze decyzje kadry wykonawczej — to wszystko zdeterminowało priorytety miasta na lata: gdzie i jak inwestować, jak przeciwdziałać bezrobociu, jak organizować nowe instytucje samorządowe.

Rola Łodzi w tamtym okresie była typowa dla miast przemysłowych przeobrażających się w gospodarce rynkowej - pierwsze kroki były mniej spektakularne niż dramatyczne, ale zbudowały ramy działania, które później pozwoliły na bardziej konkretną politykę rozwoju.

Informacje wykorzystane w tekście pochodzą z materiału opublikowanego na ŁÓDŹ.PL.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.