Łódź 1980, jak rodziła się Solidarność po porozumieniach sierpniowych

Łódź pamięta sierpień 1980 — od zatrzymania tramwajów po narodziny Solidarności w zajezdni przy ul. Tramwajowej. Jak to się wtedy działo, kto stał za organizacją i jakie postulaty poruszyły miasto — przypominamy konkretne daty, miejsca i nazwiska.

• Przypomnij sobie: jak Łódź zatrzymała komunikację i dołączyła do fali strajków
• Sprawdź, kto w Łodzi budował NSZZ Solidarność i gdzie zbierano informacje

Przypomnij sobie: jak Łódź zatrzymała komunikację i dołączyła do fali strajków

Pod koniec wakacji 1980 r. sytuacja w całej Polsce eskaluje, a Łódź nie pozostaje w tyle. Już 26 sierpnia w mieście przestaje kursować komunikacja miejska — to reakcja na ogólnokrajowe protesty. Dwa dni później, 30 sierpnia, powstają komitety strajkowe MPK, PKS oraz PTiSB, które podejmują próbę utworzenia Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego.

Na początku września mieszkańcy zauważają szybki zwrot wydarzeń: 31 sierpnia w Stoczni im. Lenina podpisano porozumienia, a łódzki Komitet Strajkowy MPK wstrzymuje strajk dopiero po otrzymaniu informacji z Gdańska o końcu negocjacji.

Koniec wakacji 1980 r. przyniósł Polsce doniosłe wydarzenia. 31 sierpnia 1980 r. podpisano tzw. porozumienia sierpniowe, które stały się sukcesem wszystkich ludzi protestujących w całym kraju, także w Łodzi.

W praktyce oznacza to, że wcześniej wynegocjowane porozumienie z dyrekcją łódzkiego przewoźnika oraz 21 postulatów gdańskich zostaje zatwierdzone dopiero po oficjalnym potwierdzeniu wiadomości z Gdańska. W poniedziałek 1 września 1980 r. o północy na ulice Łodzi wracają pierwsze tramwaje.

Sprawdź, kto w Łodzi budował NSZZ Solidarność i gdzie zbierano informacje

Gdańskie porozumienia otwierają drogę do działań na rzecz utworzenia wolnych związków zawodowych. Lista 21 postulatów, która rozpoczyna się od żądania utworzenia całkowicie niezależnych organizacji związkowych, obejmuje też żądania dotyczące praw obywatelskich, zniesienia przywilejów partyjnych oraz żądań społeczno-ekonomicznych: poprawy warunków życia, wsparcia dla rodziców, skrócenia wieku emerytalnego, reformy służby zdrowia i wprowadzenia wolnych sobót.

W Łodzi inicjatywa powołania ponadzakładowej struktury nowego związku wychodzi od członków komitetu strajkowego MPK. Dyrekcja MPK przekazuje pokój w zajezdni przy ul. Tramwajowej dla nowo powstałego Komitetu Założycielskiego NSZZ przy MPK Łódź. Na czele staje Andrzej Słowik, wcześniej przewodniczący komitetu strajkowego. Wśród współpracowników są Longin Chlebowski, Andrzej Trautman, Zbigniew Rybarkiewicz, Marek Nowak i Stefan Drab.

Już 1 września ruszają prace nad powołaniem Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego (MKZ). Trzon MKZ mają tworzyć zakłady, które dwa dni wcześniej dążyły do powołania Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego (MKS). W czasie strajków nawiązano liczne kontakty z innymi protestującymi zakładami, a zespół NSZZ przy ul. Tramwajowej rozpoczyna intensywną działalność organizacyjną.

Prezydium MKZ uruchamia punkt informacyjny w prywatnym mieszkaniu Grzegorza Palki przy ul. Nawrot 43. Punkt działa niemal non stop i staje się miejscem spotkań dla wielu działaczy opozycji z różnych podziemnych organizacji.

Umieszczenie przez łódzkie zakłady w ich żądaniach 21 postulatów z porozumień gdańskich ma fundamentalne znaczenie dla powstającego ruchu związkowego. W innych województwach strajki domagające się lepszych warunków bytowych i prawa do NSZZ trwają niemal do końca września, co pokazuje jak szerokie były oczekiwania społeczne wobec zmian.

Informacje o wydarzeniach pochodzą z materiałów Urzędu Miasta Łodzi oraz działań dokumentujących przebieg strajków i tworzenie struktur NSZZ „Solidarność” w mieście.

Na podst. Urząd Miasta Łodzi