UM Łódź: Stare Miasto w Łodzi. Czy wiesz, gdzie przebiegają jego granice? [ZDJĘCIA]

Stare Miasto to nie tylko okolice Starego Rynku. W granicach tej pierwszej Łodzi obok zabudowań wokół rynku były też pola uprawne, lasy i ogrody. Pierwsi mieszkańcy trudnili się głównie rolnictwem.

Najdłuższe ulice w Łodzi. Która liderką? Uwaga, na liście nie ma Piotrkowskiej!

Najkrótsze ulice w Łodzi. Przy najmniejszej nie zmieściłby się dom! [RANKING]

Jak to się stało, że zniknęło Stare Miasto?

Choć łódzką starówkę udają wzniesione w okresie stalinizmu socrealistyczne bloki, to zachował się pierwotny, średniowieczny układ urbanistyczny starej Łodzi z rynkiem, placem kościelnym i odchodzącymi od nich ulicami. Zachowały się też dawne nazwy ulic: Kościelna, Drewnowska, Podrzeczna, Lutomierska czy Wolborska. Dzielnicę Stare Miasto włączono do Bałut w 1960 roku. Komunistycznej władzy zależało na zatarciu pamięci o należącym do biskupów kujawskich miasteczku. W PRL liczyły się tylko robotnicze tradycje Łodzi. Ich wyrazem było oznaczenie rynku Starego Miasta pomnikiem rewolucjonisty Juliana Marchlewskiego. Płytę rynku przystosowano do organizacji partyjnych wieców i propagandowych festynów.

Co zostało ze starej Łodzi?

Niewiele. Podczas badań archeologicznych nie udało się odnaleźć pozostałości po drewnianych zabudowaniach średniowiecznego miasta, choćby drewnianego ratusza. W miejscu zabudowań staromiejskiej dzielnicy stoją dziś bloki i jest park Staromiejski. Nieco o średniowiecznej przeszłości miasta mówi podziemny kanał rzeki Łódki, który przebiega w miejscu dawnego stawu grobelnego. Zbudowany w parku Staromiejskim okrągły zbiornik wodny ma przypominać ten średniowieczny staw, z którego pierwsi łodzianie czerpali wodę i pewnie łowili w nim ryby. Nad stawem, na grobli, przy obecnej ulicy Nowomiejskiej znajdował się młyn, często niszczony przez wezbrane w czasie burz czy wiosennych roztopów wody rzeczki zwanej dziś Łódką.

O co tu chodzi? TOP 10 niepozornych, ale bardzo dziwnych rzeczy w Łodzi [ZDJĘCIA]

Złote, a skromne. TOP 10 miejsc w Łodzi, na które nie spojrzysz bez mrużenia oczu!

Szukamy śladów starej Łodzi

Warto w naszej pamięci utrwalić przebieg granic najstarszej części miasta. W odnalezieniu całego obszaru Starego Miasta pomagają nam tablice z nazwami ulic i podpisem: Stare Miasto.

Łódź założono na rozległym stoku doliny rzeki Łódki. Od północy stara Łódź graniczyła z Bałutami. Granica przebiegała szczytem wąskiego wzniesienia, rozdzielającego doliny rzek Łódki i Bałutki. Łatwo to wzniesienie odnajdziemy - wystarczy stanąć na ulicy Franciszkańskiej przy Północnej i spojrzeć w kierunku ulicy Wojska Polskiego. Przydrożne krzyże graniczne między Łodzią a Bałutami stały na ulicy Wojska Polskiego przy Młynarskiej, Łagiewnickiej przy Berlińskiego, Zgierskiej 17 oraz na ulicy Krótkiej przy Zachodniej. Dalej granica biegła ulicą Osiedlową i wzdłuż Wrześnieńskiej (średniowieczny szlak do Lutomierska). Ulicą Powstańców Wielkopolskich wiodła granica między Łodzią a Żubardziem. Ślady dawnej granicy odnajdziemy też pod ziemią. Klika lat temu pracownicy ZWiK znaleźli stary podziemny kanał, który zbudowano wzdłuż dopływu Łódki - rozdzielającego dawne grunty Bałut od miasta Łodzi.

Granica południowa

Ulice Północna i Ogrodowa wyznaczają południową granicę Starego Miasta, choć jego średniowieczne zabudowania sięgały tylko do stawu grobelnego. Z czasem jednak staw zasypano i Stare Miasto rozrosło się do ulicy Północnej.

Dworzec Łódź Kaliska kiedyś i dziś. Kultowe miejsce na starych fotografiach [ZDJĘCIA]

Plac Dąbrowskiego w Łodzi kiedyś i dziś. Zobacz, jak się zmieniał [ZDJĘCIA]

Wschodnia granica Łodzi przebiega wzdłuż ulicy Franciszkańskiej, chociaż powinna obejmować nieco Helenowa - w okolicach dzisiejszej ulicy Smugowej znajdowały się bowiem najstarsze pola uprawne łódzkich mieszczan zwane Pogorzel. Budynki wzniesione na tych polach do dziś stoją zgodnie z przebiegiem linii dawnych pól.

Zachodnia granica Starego Miasta przebiega wzdłuż ulicy Karskiego i dalej na północ do ulicy Wrześnieńskiej. Manufaktura, Pałac Poznańskiego, skwer między Lutomierską a Drewnowską są więc częścią Starego Miasta.

Starsze od Starego Miasta

Stare Miasto to nie jest cała historia Łodzi. Warto pamiętać też o wsi Łodzia, od której pochodzi nazwa naszego miasta. Zabudowania tej wsi historycy lokują gdzieś w okolicach skrzyżowania ulic Kilińskiego z Pomorską, nad jednym z dopływów rzeki Łódki. Mieszkańcy wsi mieli swój parafialny kościół na wzgórzu przy współczesnym placu Kościelnym. To przy kościele, na przecięciu szlaków komunikacyjnych 600 lat temu lokowano nasze miasto.