Od pierwszej warzelni do browarów - niemal dwustuletnia opowieść o piwie w Łodzi

Na rogu ulicy Nowomiejskiej i Północnej zaczęła się przemysłowa historia piwa w Łodzi - za sprawą Karola Gottlieba Sängera. To opowieść o rodzinach browarników, miejskich dochodach z propinacji i parkach, w których w cieniu kasztanów sprzedawano złocisty trunek. Przez kolejne dekady grasowali tu zarówno rzemieślnicy, jak i duże zakłady, które zmieniły krajobraz przemysłowy miasta i zostawiły po sobie ślady w zabudowie. Według miejskiego portalu Łódź.pl ta tradycja przetrwała w różnych formach do dziś.

• Jak zaczęła się przemysłowa warzelnia i kto ją prowadził
• Jak piwowarstwo wpłynęło na rozwój Łodzi
• Park Helenowski i inne miejsca, gdzie piwo stało się elementem miejskiego życia

Jak zaczęła się przemysłowa warzelnia i kto ją prowadził

Pierwsza przemysłowa warzelnia pojawiła się w Łodzi w roku 1826 i szybko zyskała pozycję dominującą. Założył ją Karol Gottlieb Sänger, a po jego śmierci w 1831 roku zakład prowadziła jego żona Henrietta. Później właścicielami zostali kupcy pochodzenia żydowskiego - Dawid Dobranicki i Herman Konstadt. W kolejnych latach powstawały następne małe warzelnie i gorzelnie, a prawo do ich prowadzenia - tzw. propinacja - było istotnym źródłem miejskich wpływów.

Jak piwowarstwo wpłynęło na rozwój Łodzi

Wraz z industrializacją piwowarstwo stało się częścią lokalnego biznesu: browarnicy należeli do najzamożniejszych grup w mieście, często ustępując miejsca tylko największym kupcom włókienniczym. W drugiej połowie XIX wieku swoje zakłady rozbudowali Anstadtowie - Karol Anstadt uruchomił duży browar przy Północnej zatrudniający około 120 pracowników i osiągający roczną produkcję do 66 tysięcy hektolitrów jasnego piwa. Produkcja obejmowała też słód i kwas węglowy, a filie firmy działały poza Łodzią, m.in. w Warszawie . Zmiany polityczne i gospodarcze XX wieku doprowadziły do nacjonalizacji po wojnie i funkcjonowania zakładów jako część większych przedsiębiorstw piwowarskich.

Park Helenowski i inne miejsca, gdzie piwo stało się elementem miejskiego życia

W drugiej połowie XIX wieku browary nie ograniczały się tylko do produkcji - inwestowały też w miejsca sprzedaży i rozrywki. Dla wsparcia sprzedaży powstał park Helenowski, gdzie organizowano imprezy masowe i sprzedawano piwo browaru. Po przemianach wojennych i powojennej restrukturyzacji część obiektów przejęło państwo - powstały m.in. Browar nr 1 i Browar nr 3 Łódzkich Zakładów Piwowarskich. Fragmenty tych zakładów i rozlewni przetrwały: śladem po dawnej rozlewni jest budynek przy ulicy Sędziowskiej 15.

Mieszkańcy mogą dziś znaleźć echa tej historii w nazwach ulic, pozostałościach zabudowy i lokalnych inicjatywach, które kultywują tradycję piwowarską. W praktyce oznacza to, że spacer po Starym Mieście i Radogoszczu ujawnia warstwy przemysłowej przeszłości - od dawnych warzelni po tereny, gdzie kiedyś działały zakłady Anstadtów. Dla łodzian to nie tylko historia, lecz także potencjał turystyczny i kulturalny - miejsca, gdzie można łączyć rekonstrukcję miejskiego pejzażu z ofertą gastronomiczną i wydarzeniami plenerowymi.

na podstawie: Urząd Miasta Łodzi.